Lösemi Nedir?

Lösemi, kan kanseri ya da ilik kanser olarak da bilinen ve ülkemizde sıklıkla karşılaşılan bir kanser türüdür.  Kanser oluşumunda hücrelerin kontrolsüz çoğalması etkilidir.  Kan kanseri oluşumunda ise kandaki akyuvar hücrelerinin kontrolsüz çoğalması durumu söz konusudur. Erken tedavi edilmezse kontrolsüz çoğalan hücreler diğer organları da işgal eder ve organları hasara uğratır. Organların hasara uğraması hastanın ölümüne neden olabilmektedir. Bu nedenle tedavi edilmesi gerektiği, hastanın sağlığı için hastalığın takibinin önemli olduğu bilinmelidir. Kan kanserinde erken teşhis ve tedavi çok önemlidir. Eğer erken tedavi edilmezse ölümle sonuçlanabilir.

Lösemi Çeşitleri

Lösemi çeşitleri kendi içerisinde Akut ve Kronik olmak üzere iki şekilde sınıflandırılır.

Akut Lösemi

Akut löseminin önemli özellikleri hastalığın hızlı bir şekilde gelişip hızlı bir şekilde ilerlemesidir. Sürekli kanda hücreler artar. İlerlemesinin hızlı olmasından dolayı sonucu daha ağır olmaktadır. Akut lösemi ayrıca kendi içerisinde iki şekilde sınıflandırılmaktadır.

Akut Lenfoid Lösemi(ALL)

Akut Lenfoid Lösemi türü çocuklarda sıklıkla görülmektedir. Yetişkinlikte görülme oranı ise düşüktür. 15 yaş altında görülen kan kanserlerinde genelde bu tür görülmektedir. Lenfoblast adı verilen kan hücreleri olgunlaşarak lenfosit yani olgun kan hücrelerine dönüşür. Lenfosit hücrelerinin görevi bizi enfeksiyonlardan korumaktır. Lenfoblast hücreleri olgunlaşmadığı için bizi enfeksiyonlardan koruyacak güçte olmazlar. Lenf bezlerinde ve kemik iliklerinde üretilen lenfoblast hücrelerinin kontrolsüz çoğalması sonucu ise lenf bezleri şişer.

Akut Myeloid Lösemi(AML)

Akut Myleoid Lösemi türü, Myeloblast denilen hücrelerin normal kan hücrelerine dönüşmesi gereken hücrelerin çoğalması durumunda ortaya çıkar. Normal kan hücreleri üretilmediği takdirde ise anemi ve sık hastalanma durumları görülür. Ergenlik çağında ve 20 li yaşlarda görülenlerin %50 sini, yetişkinlerde görülenlerin de %20 sini AML oluşturur.

Kronik Lösemi

Kronik lösemide akut lösemiye oranla hastalığın oluşumu daha yavaş ilerler. Kronik lösemide hastalığın sonucu akut lösemiye göre daha az etki gösterir. Kronik lösemi de ayrıca kendi içinde iki şekilde sınıflandırılmaktadır. Bunlar kronik lenfoid lösemi ve kronik myeloid lösemidir.

Kronik Lenfoid Lösemi(KLL)

Tüm türlerin %30 unu KLL oluşturur. 30 yaş altında nadiren görülür ancak yaş ilerlemesiyle birlikte görülme sıklığı da artmaktadır. 60-70 yaşları en sık görüldüğü yaşlardır.

İlginizi çekebilir  Günde 2 fincan türk kahvesi tüketilmesi öneriliyor

Kronik Myeloid Lösemi(KML)

Yetişkinlerde lösemilerin %20-30 unu kronik myeloid lösemi oluşturur ve bu tür 25-60 yaşları arasında sık görülmektedir. Çocuklarda ise 4 yaş altında daha sık görülmektedir. Lösemi hastalarının ise %2 sini KML oluşturmaktadır.

Lösemi Nedenleri

Lösemi nedenleri çok fazla bilinmemekle birlikte halen araştırmalar ciddi anlamda sürmektedir. Hastalığın gelişmesinde ve ortaya çıkmasında etkili olduğu bilinen birçok risk faktörü vardır. Bu risk faktörleri şu şekildedir.

  1. Kişinin önceden kanser tedavisi görmüş olması (bazı ilaç ve/veya ışın tedavilerinden sonra gelişme olasılığı yüksektir),
  2. Genetik olarak oluşan hastalıkların olması (Down Sendromu),
  3. Bazı kan hastalıklarının olması (Miyelodisplastik sendromu)
  4. Yüksek düzeyde ışına maruz kalınması (Nükleer reaktör kazalarından sağ kurtulanlar),
  5. Bazı kimyasallara maruz kalınması (Benzen, bali),
  6. Sigara içmek (AML riskini yükselttiği bilinmektedir),
  7. Ailesinde lösemili olan ya da bu hastalıktan kurtulan birinin olması,

Bu risk faktörleriyle karşı karşıya olunduğunda kişilerin dikkatli olması gereklidir. Her yıl mutlaka genel testler yapılması hastalığın ortaya çıkmasını engellemek ya da erken teşhis edilmesi için çok önemlidir.

Lösemi Belirtileri

Lösemi erken evrelerde belirti vermeden ilerleyebilir. Bazen sadece kan testi yapıldığında ortaya çıkabilen bir hastalıktır. Hastalık ilerledikçe belirti vermeye başlar. Bu belirtiler lösemi türlerinin hepsinde görülür. Belirtileri şu şekilde sıralayabiliriz.

Lösemi Erken Evrelerde Belirti Vermeden İlerleyebilir.
Lösemi Erken Evrelerde Belirti Vermeden İlerleyebilir.
  1. Hafif ateş veya gece terlemeleri,
  2. Sürekli halsizlik veya yorgunluk hissi,
  3. İştahsızlık,
  4. İstemsiz kilo kaybı,
  5. Kolay morarma veya kanama,
  6. Nefes nefese kalma,
  7. Peteşi (kanamanın yol açtığı deri altında küçük kırmızı noktalar),
  8. ALL hastalarında beyaz küre sayısında artma ya da düşüklük,
  9. ALL’de ve AML’de belirtileri arasında kasık, kol altı veya boyunda deri altında ağrısız şişlikler
  10. Halsizlik,
  11. Kemik ve eklemlerde ağrılar, baş ağrıları,
  12. Deride kızarıklıklar, saçlarda dökülmesi,
  13. Sık sık hastalanma,
  14. Burun kanaması, diş eti kanamaları, cilt altı kanaması

Bu belirtilerin birden fazlasının sürekli bir şekilde ortaya çıkması halinde mutlaka doktora başvurmalısınız. KLL veya KML hastalarının herhangi bir şikayeti olmayabilir. Hastalık tanısı bir kan testi veya düzenli yapılan bir genel sağlık değerlendirmesi sonucunda konabilir.

Lösemi Tanısı

Lösemi Tanısında Kan Testleri Önemlidir.
Lösemi Tanısında Kan Testleri Önemlidir.

Lösemi tanısı konulması için öncelikle hastanın öyküsü dinlenir. Fiziksel muayene yapılır. Lenf bezlerine, dalağına bakılır. Şişme olup olmadığı gözlemlenir. Kan testleri yapılır. Kan testlerinde mutlaka kan sayımına bakılır. Lökosit ve kırmızı kan hücrelerine, trombosit sayısına bakılarak karar verilir. Kemik iliği biyopsisi yapılır. Kemik iliği biyopsisi için kemik iliği aspirasyon işlemiyle hastadan alınır ve incelenir. Genetik testler yapılabilir. Doktorlar bu tetkiklerin yapılmasıyla hastaya teşhisi koyar. Tanı sürecinden ise hemen sonra tedaviye başlanır. Lösemi tedavisinde hastanın sağlığını tehlikeye atmamak açısından erken teşhis çok önemlidir. İleride daha büyük sağlık sorunları çıkmaması için bir an önce tedavi edilmesi gerekir.

İlginizi çekebilir  Bronşit Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Lösemi Tedavisi

Lösemi Tedavisinde İyi Hücrelerin Çoğalması Önemlidir.
Lösemi Tedavisinde İyi Hücrelerin Çoğalması Önemlidir.

Lösemi günümüzde çok fazla ilerlemediği zaman  ya da farklı sonuçlar oluşturmadığında tedavi edilebilen bir hastalıktır. Çok fazla ilerlemeden hastanın sağlığını kötü etkilemeden tedavi edilmesi şarttır. Tedavi yöntemleri ise günden güne gelişmekte ve gelişmeye devam etmektedir. Löseminin sebepleri tam olarak bilinmediği için sebep odaklı tedavi yöntemi uygulanamamaktadır. Yapılan en etkili tedavi kanserli hücrelerin ortadan kaldırılmasıdır. Öncelikle tedaviye kandaki iyi hücrelerin çoğaltılmasıyla başlanır. Gönüllü kan verici kişiler hastaya düzenli olarak kan verirler. Kan verme işlemi hastanın genel durumunun iyileşmesi açısından bu çok önemlidir. Hastaya kemoterapi uygulanır. Kemoterapide amaç hücrelerin yok edilmesidir. Bu süre içinde kötü hücrelerin yanında iyi hücrelerde yok olmaktadır. Bu yüzden hastaların saçları dökülür, bağışıklık sistemleri zayıflar. Bağışıklık sistemi zayıflayan hastalar daha çabuk hasta olacakları için hijyenik bir ortamda olmaları, maske takmaları gerekir. Sık enfeksiyon geçirebilirler, ağızlarında yaralar ortaya çıkabilir. Bu süre içinde hastanede ya da hastaneye yakın yerlerde olmaları önemlidir. Radyasyon tedavisi uygulanabilir. Radyasyon tedavisi tek başına ya da kemoterapiyle beraber uygulanabilir. Yüksek enerjili X ışınlarıyla kötü hücrelerin yok edilmesi amaçlanır. Bunun dışında tedaviye cevap vermeyen hastalara, bazı kromozom bozukluğu olan hastalara, hastalığın tekrarladığı kişilere, kardeşinden ya da uygun birinden kemik iliği nakli yapılmaktadır. Hastalık sona erse bile doktor kontrolünde olmakta yarar vardır. Kötü hücreler tekrar çoğalabileceği için mutlaka doktorun karar verdiği zamanlarda kontrole gidilmelidir.

 

0